Logo VNM Hilvarenbeek`e.o.

De Reusel tussen Diessen en Baarschot De Reusel tussen Diessen en Baarschot
Dat het klimaat verandert merken we ook in ons land in toenemende mate. Een van gevolgen is minder neerslag, meer droogte. Om daar iets tegen te doen, hoe klein ook, mag de Reusel weer wat gaan meanderen.

Het is niet goed voor te stellen, maar al een halve eeuw geleden waren er mensen die wezen op de onzalige gevolgen van het kanaliseren (rechttrekken) van beken in Brabant.



door Emmanuel Naaijkens

Publicist Harrie Verwiel bijvoorbeeld trok in de jaren zeventig in het blad Brabantia fel van leer tegen de bulldozers die het boerenland soms transformeerden tot Hollandse polders. De Brabantse Milieufederatie wijdde in 1976 een heel boek aan het drama dat zich voltrok op het platteland, aan de schade die werd toegebracht aan het ecosysteem door het temmen van van al eeuwen meanderende beken. Maar het waren roependen in de woestijn. De agrarische sector moest kunnen groeien, en overvloedig grond- en regenwater dat akkers onder water zette was maar lastig.

Tekentafels

Topografische kaart van rond 1900. De kronkeling van de Reusel is dan nog uitbundig. Dus werden op de tekentafels sloten en beken met een liniaal rechtgetrokken. Tot de wal na decennia dan toch het schip keert. Want door de klimaatcrisis krijgen we ook in Brabant te maken met een ander weertype. Hogere temperaturen, meer droogte, maar ook extreme regenbuien.

Tot voor enkele jaren geleden konden landbouwers in tijden van grote droogte hun land nog beregenen met water uit beken, of opgepompt uit de bodem. Maar de waterschappen trekken steeds vaker aan de noodrem en verbieden, al dan niet beperkt, de beregening van akkers een weiden.

De snelle afvoer was eerder, in de ogen van de agrarische sector, een zegen, maar is nu een vloek. Dus worden er plannen ontwikkeld om een catastrofe voor landbouw én natuur af te wenden. Een van die plannen betreft het beekherstel van de Reusel tussen de Heikant (Baarschot) en de Hooghuisweg (Diessen). Een traject van ongeveer 4,5 kilometer.
Waterschap De Dommel, dat gaat over de waterhuishouding, heeft een plan in voorbereiding, dat in 2021 wordt uitgevoerd en in 2022 moet zijn afgerond.

Natuurlijke loop

De kern van het plan is dat de Reusel een meer natuurlijke loop krijgt, dus wat meer gaat kronkelen, zij het niet zo uitbundig als vroeger. En waar mogelijk meer ruimte krijgt. Daardoor verbetert de ecologie langs de beek. De waterloop wordt zo klimaatrobuust mogelijk ingericht, wat wil zeggen dat het beekdal beter in staat is langdurige perioden met extreme regenval, of juist grote droogte, op te kunnen vangen. De stroomsnelheid, die nu gezapig is, gaat in een hogere versnelling, en er komt ook meer variatie. Stuwen worden zo gemaakt dat vissen die kunnen passeren.

Al met al heeft het beekherstel gevolgen voor de boeren. Maar daardoor kan ook de omliggende natuur hersteld of verbeterd worden, aldus het waterschap. Het is niet de bedoeling dat de Reusel zo sterk gaat meanderen zoals op oude kaarten is te zien.

[Dit artikel is eerder verschenen in het blad Egelsporen, zomer 2020]